Pzt – Cuma, 09:00 – 18:00
Çalışma Saatleri
Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında savunma hakkınızı koruyan, gözaltından istinaf ve temyize kadar süreci adım adım izleyen ceza hukuku desteği.
Bir soruşturmanın tarafı olmak çoğu zaman hiç beklenmedik bir anda başlar: bir telefon, ifadeye çağrı ya da sabah erken saatlerde yapılan bir arama. Bu ilk saatlerde atılan adımlar, dosyanın ilerleyen bütün aşamalarını doğrudan etkileyebilir. Ceza hukuku dosyalarında önceliğimiz, şüpheli veya sanık sıfatıyla karşılaştığınız sürecin ne anlama geldiğini açıkça anlatmak ve kanunun tanıdığı hakları eksiksiz kullanmanızı sağlamaktır. Dosyanın her aşamasında neyin neden yapıldığını bilmek, belirsizliğin yarattığı kaygıyı önemli ölçüde azaltır.
Ceza yargılaması yalnızca sanık için değil, suçtan zarar gören için de önemlidir. Mağdur veya şikâyetçi olarak şikâyet sürecinin takibi, davaya katılma talebi ve uzlaştırma görüşmeleri de bu alanın kapsamındadır. Hangi tarafta olursanız olun, dosyayı delil durumuna göre gerçekçi biçimde değerlendiriyor, olası sonuçları ve seçenekleri açıkça paylaşıyoruz. Trafik kazası, iş kazası ya da dolandırıcılık gibi fiillerin hem ceza hem hukuk boyutu bulunduğunda, iki süreci birbirini tamamlayacak şekilde birlikte yürütüyoruz. Ceza hukukunda zamanında atılan her adım, geri dönüşü güç sonuçların önüne geçer; bu nedenle ifadeye çağrı veya herhangi bir kolluk işlemiyle karşılaştığınız an, sürecin planlanması açısından en kritik eşiktir.
Soruşturma Aşamasında Şüphelinin Hakları
Soruşturma, bir suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar ve Cumhuriyet savcısının iddianame düzenleyip düzenlemeyeceğine karar vermesiyle sona erer. Bu aşamada kişi şüpheli sıfatını taşır ve Ceza Muhakemesi Kanunu şüpheliye önemli güvenceler tanır. Soruşturmada toplanan deliller ileride kurulacak hükmün temelini oluşturduğu için, bu aşama kovuşturma kadar önemlidir.
- Müdafi ile görüşme hakkı: Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında avukat yardımından yararlanabilir; avukatıyla görüşmesi gizlidir ve bu görüşme kısıtlanamaz.
- Susma hakkı: Kimse kendisi veya yakınları aleyhine beyanda bulunmaya zorlanamaz; susmak aleyhe delil sayılmaz.
- Yakınlara haber verilmesi: Yakalanan veya gözaltına alınan kişinin durumu gecikmeksizin bir yakınına bildirilir.
- Delil toplanmasını isteme: Şüpheli, kendi lehine olan delillerin toplanmasını talep edebilir.
Gözaltı ve tutuklama
Gözaltı süresi, en yakın mahkemeye gönderilme için gereken süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; toplu işlenen suçlarda bu süre savcının yazılı emriyle uzatılabilir. Tutuklama ise ancak kuvvetli suç şüphesiyle birlikte kaçma veya delilleri karartma tehlikesi gibi bir nedenin bulunması hâlinde sulh ceza hâkimi tarafından kararlaştırılabilir; tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmadığı her dosyada ayrıca tartışılmalıdır.
Tutuklama kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir; tutuklu kişi her zaman ayrıca tahliye talebinde bulunabilir. İfade öncesinde dosyanın ve suçlamanın içeriğini öğrenmek, hangi sorulara nasıl yaklaşılacağını avukatınızla birlikte değerlendirmek, kovuşturma aşamasında telafisi güç hataların önüne geçer.
Uzlaştırma kapsamındaki suçlar
Kanunda sayılan bazı suçlarda soruşturma, uzlaştırma girişimi yapılmadan sonuçlandırılamaz. Takibi şikâyete bağlı suçlar ile kasten yaralamanın bazı hâlleri, taksirle yaralama ve konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlar bu kapsamdadır. Uzlaştırmacı tarafları ayrı ayrı dinler; anlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
Arama, el koyma ve dijital deliller
Soruşturma kapsamında konutta, işyerinde veya üzerinde arama yapılabilmesi için kural olarak hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı, savcıya ulaşılamadığında ise kolluk amiri yazılı emir verebilir, ancak bu karar sonradan hâkim onayına sunulur. Bilgisayar, telefon ve benzeri dijital verilere el konulması da ayrı kurallara tabidir; kopyalama işlemlerinin usulüne uygun yapılmaması, elde edilen delilin hukuka aykırı sayılmasına yol açabilir. Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller, sanık aleyhine kullanılamaz; bu nedenle arama ve el koyma tutanaklarının dikkatle incelenmesi savunmanın önemli bir parçasıdır.
Kovuşturma Süreci, Yaptırım Seçenekleri ve Kanun Yolları
Savcılık yeterli şüphe oluştuğu kanaatine varırsa iddianame düzenler. İddianamenin mahkemece kabulüyle kovuşturma aşaması başlar ve şüpheli artık sanık olarak anılır. Bu aşamada duruşmalar yapılır, tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları tartışılır ve sanığın savunması alınır.
Duruşma sürecinde yapılanlar
- İddianamenin ve dosyadaki delillerin ayrıntılı incelenmesi
- Savunma yaklaşımının ve sunulacak delillerin belirlenmesi
- Duruşmalarda tanık ve bilirkişilere soru yöneltilmesi, delillere itiraz edilmesi
- Esas hakkındaki mütalaaya karşı yazılı veya sözlü savunma yapılması
Karar türleri ve yaptırım seçenekleri
Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya düşme gibi kararlar verilebilir. İki yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezasında, kanuni şartlar varsa HAGB kararı verilebilir; denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmezse dava düşer. Kısa süreli hapis cezaları belirli koşullarda adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir, cezanın ertelenmesi de gündeme gelebilir.
Verilen karara karşı, açıklanmasından veya tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı da belirli şartlarda temyiz yolu açıktır. Mahkûmiyet kesinleştiğinde infaz süreci başlar; cezanın yaklaşık ne kadarının kurumda geçirileceği konusunda ön fikir edinmek için infaz hesaplama aracımızı inceleyebilirsiniz.
Suçtan zarar görenin hakları
Suçtan zarar gören kişi, kovuşturma aşamasında davaya katılan sıfatıyla dahil olabilir; duruşmalarda hazır bulunma, delil sunma, tanıklara soru yöneltilmesini isteme ve karara karşı kanun yollarına başvurma haklarına sahiptir. Takibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır; bu süre geçtikten sonra yapılan şikâyet dikkate alınmaz. Suç nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini için ayrıca hukuk mahkemesinde dava açılabilir; ceza yargılamasında toplanan deliller ve kesinleşen mahkûmiyet kararı, bu hukuk davasında önemli bir dayanak oluşturur ve ispat yükünü belirgin biçimde hafifletir.
Adli kontrol tedbirleri
Tutuklama yerine uygulanabilen adli kontrol tedbirleri; yurt dışına çıkış yasağı, belirli bir yerleşim yerinden ayrılmama, düzenli olarak karakola imza verme, kefalet ödeme ve denetimli serbestlik görevlisine bildirimde bulunma gibi önlemleri kapsar. Bu tedbirler, şüphelinin veya sanığın özgürlüğünü büyük ölçüde korurken soruşturmanın ve yargılamanın sağlıklı yürümesini de güvence altına almayı amaçlar. Tedbire uyulmaması hâlinde tutuklama kararı yeniden gündeme gelebilir. Bu nedenle adli kontrol altındaki bir kişinin, kendisine yüklenen yükümlülükleri eksiksiz yerine getirmesi ve değişen adres veya iletişim bilgilerini derhâl ilgili mercilere bildirmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Şüpheli ile sanık arasındaki fark nedir?
Şüpheli, soruşturma aşamasında hakkında suç şüphesi bulunan kişidir; bu aşama savcılık ve kolluk tarafından yürütülür. Savcılığın düzenlediği iddianame mahkemece kabul edildiği andan itibaren kovuşturma aşaması başlar ve aynı kişi artık sanık olarak adlandırılır. Bu ayrım yalnızca bir isim değişikliği değildir; delillerin toplanma biçimi ve kullanılabilecek hukuki yollar her aşamada farklılık gösterir.
Gözaltı süresi ne kadardır, bu sürede hangi haklarım vardır?
Kural olarak gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saattir; toplu işlenen suçlarda savcının yazılı emriyle günlük uzatmalarla dört güne kadar çıkabilir. Gözaltındaki kişi avukatla görüşme, susma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve sağlık kontrolünden geçirilme haklarına sahiptir. Süre sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimine sevk edilir.
Uzlaştırma kabul edilirse dosya tamamen kapanır mı?
Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta taraflar anlaşır ve edim yerine getirilirse, savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da kovuşturma aşamasındaysa dava düşer. Bu, failin cezai sorumluluktan tamamen kurtulması anlamına gelir; ancak uzlaştırma, aynı fiilden doğan tazminat taleplerini de kapsıyorsa bu husus anlaşma belgesinde açıkça belirtilmelidir, aksi hâlde ayrı bir hukuk davası açılması gündeme gelebilir.
Adli kontrol ile tutuklama arasındaki fark nedir?
Tutuklama, kişinin özgürlüğünün tamamen kısıtlanarak cezaevinde tutulmasıdır ve ancak kanunda sayılan ağır şartların birlikte varlığı hâlinde uygulanır. Adli kontrol ise kişinin özgürlüğünü büyük ölçüde korurken, yurt dışı yasağı veya düzenli imza gibi tedbirlerle soruşturmanın güvenliğini sağlamayı amaçlar. Mahkemeler, orantılılık ilkesi gereği önce adli kontrolün yeterli olup olmayacağını değerlendirmek zorundadır.